GEZOCHT: voormalig bankmedewerkers afdeling bijzonder beheer en/of zakelijke financieringen die (indien gewenst anoniem) hun ervaringen en visie met de stichting willen delen. U kunt contact met ons opnemen via het contactformulier of info@bankenboeven.nl

Ontslagen in bankensector nog lang niet voorbij

Foto Ontslagen in bankensector nog lang niet voorbij
Bron: FD 22-11-2016

Ontslagen in bankensector nog lang niet voorbij

Niet rooskleurig. Zo kwalificeert het UWV de nabije toekomst van de financiële sector in Nederland. Dat doet de uitkeringsinstantie in haar dinsdag verschenen rapport over perspectieven van WW’ers afkomstig uit de financiële dienstverlening.

Het UWV komt niet alleen tot dat oordeel omdat werknemers uit de sector bovengemiddeld moeilijk bemiddelbaar zijn, maar ook omdat het eind van de tunnel voorlopig nog niet in zicht is.

Na jaren van krimp — het aantal banen in de sector nam tussen 2008 en 2015 al met 41.000 af — zullen er over de periode 2016-2017 nog eens 10.000 banen verdwijnen, voorspelt het UWV. Die voorspelling komt geheid uit. Als alleen de Nederlandse banken zich aan hun eigen recentelijk aangekondigde reorganisatieplannen houden is het al bijna zover.

Tot en met 2020 schrappen zij nog ­duizenden banen. Naast de reeds lopende reorganisaties kondigden zowel ING als Rabobank en ABN Amro de afgelopen twaalf maanden plannen aan om het aantal banen drastisch verder terug te schroeven.

Automatisering maakt allerlei administratieve en ondersteunende banen aan de achterkant van de banken overbodig, net als in toenemende mate arbeidsplaatsen bij de afdelingen risicobeheer en juridische zaken. Tegelijkertijd verandert digitalisering het klantcontact aan de voorkant van de bank, waardoor banken in sneltreinvaart afscheid nemen van ­traditionele baliemedewerkers. 

Rabobank schrapt 9000 banen boven op de eerder al aangekondigde 3000, ING wiedt 7000 arbeidsplaatsen, en vorige week nog kwam ABN met de melding nog eens 1500 banen weg te snijden, na de eerder dit jaar al aangekondigde 1350.

De garantie dat de sector na uitvoering van die plannen weer gezond is en geen nieuwe ingrepen meer nodig zijn, durft niemand te geven. Financieel bestuurder van ABN Amro Kees van Dijkhuizen, recentelijk voorgedragen als opvolger van de huidige topman Gerrit Zalm, durfde het vorige week bij de presentatie van de nieuwe plannen ook niet aan. De bank denkt nu dat van de huidige 26.500 banen binnen zijn muren er in 2020 nog 23.000 over zijn, maar die voorspelling blijkt ­boterzacht. ‘Dat getal is geen garantie’, zei Van Dijkhuizen desgevraagd.

En dat mag geen bevreemding wekken, zeggen AT Kearney, PwC en een derde consultant die niet met naam en toenaam genoemd wil worden vanwege opdrachten in de sector. Zij delen de mening dat de banken er met de momenteel aangekondigde plannen nog niet zijn.

Consultant AT Kearney, die jaarlijks onderzoek doet naar consumentenbanken (retail, red.), baseert zich daarbij op de in de sector veel gehanteerde ‘cost-income ratio’. Die drukt de kosten uit als percentage van de inkomsten.

Nederlandse banken streven naar percentages van tussen 40 en 50 op termijn, maar zitten gemiddeld genomen nu nog ruim boven de 55%. ‘Als je hun ambities doorvertaalt, kom je — bij gelijke inkomsten — uit op een bezetting van 19.000 tot 25.000 banen bij retailbanken in Nederland’, aldus Hoyte Duyster van AT Kearney. ‘Met de plannen die ze tot nu hebben aangekondigd kom je op 24.000. Het komt ons dus voor dat banken nog dieper gaan snijden, ondanks het natuurlijk verloop dat er uiteraard ook is.’

AT Kearney en PwC maken het beeld nog wat grauwer. Zij wijzen erop dat de snelle veranderingen van de sector ook leiden tot inhoudelijke verandering van de banen. Als gevolg van vervanging van functies, zullen nog meer banen verloren gaan dan eerder al voorspeld. Duyster: ‘Je vergelijkt appels met peren als je de bank van 2005 vergelijkt met de bank van 2020. Je praat gewoon niet meer over dezelfde industrie. Dus je kunt niet zeggen: toen werkten er 41.000 mensen, nu 21.000, dus er zijn 20.000 banen verloren gegaan. Dat zijn er meer.’

Met het UWV concludeert PwC bovendien dat niet langer alleen lager opgeleiden en oudere werknemers zich zorgen moeten maken. ‘Voorheen verdwenen alleen banen aan de onderkant van de piramide, nu wordt de hele piramide kleiner’, aldus Rob Charlier van PwC. Zijn collega Eugenie Krijnsen vult aan: ‘Banken kiezen met “agile” werken ook steeds meer voor zelfsturende teams, waardoor minder leidinggevenden nodig zijn. Je ziet nu banen verdwijnen tot in de hoogste managementlagen.’

Toch zullen onder oudere werknemers relatief de grootste klappen vallen, verwacht de consultant die niet met naam in de krant wil. ‘In de afdelingen waar nu de meeste banen verdwijnen, is de laatste jaren al weinig geïnvesteerd. Daar zijn dus lange tijd weinig jongeren aangenomen en werken dus relatief veel oudere werknemers.’

De enige positieve noot in het verhaal is dat niet alle banen die geschrapt worden in de financiële sector ook daadwerkelijk verdwijnen. Een deel van de banen zal dankzij steeds verdere digitalisering verschuiven naar bijvoorbeeld IT-organisaties. Tegelijk kunnen Nederlandse banken zich aansluiten bij de internationale trend waarbij banken bepaalde activiteiten in zogenoemde ‘product factories’ onderbrengen en die op afstand van het eigen bedrijf plaatsen. Ook op die manier kunnen arbeidsplaatsen verdwijnen uit de sector, maar toch blijven bestaan. En om digitalisering mogelijk te maken zullen binnen de banken zelfs nieuwe banen worden gecreëerd. Het zal het slagveld niet voorkomen, maar de pijn plaatselijk wellicht iets verlichten.

Voor jezelf beginnen omdat het moet: het gebeurt opvallend vaak in de financiële wereld.

Circa 14% van de 45-plussers met een WW-uitkering ging weer aan de slag als zelfstandige, blijkt uit UWV-cijfers. Van hoger opgeleide financieel specialisten kiest zelfs 27% voor het zzp-schap. Onder alle WW-ontvangers is dat gemiddeld 3%. Lager opgeleide administratieve krachten komen vaker via een uitzendbureau weer aan de slag.

Terugkeer naar de oude sector is echter lastiger geworden voor eenpitters aangezien het aantal ‘banen’ voor zelfstandigen tussen 2008 en 2014 is afgenomen met ongeveer drieduizend.